TOPRAK SİSTEMİ
MİRÎ ARAZİ MÜLK ARAZİ VAKIF ARAZİ
1). Havass.ı Hümayun toprakları
2). Paşmaklık toprakları 1). Öşür Topraklar
3). Malikâne toprakları 2). Haraci Topraklar
4). Yurtluk ve Ocaklık Toprakları
5). Dirlik Toprakları
a). Has
b). Zeamet
c). Tımar

1. MİRİ ARAZİ
- Mülkiyeti devlete ait olan topraklardır. Mirî toprakların başlıcalar şunlardır:

a) Havas-ı Hümayun Toprakları: Gelirleri doğrudan doğruya devlet hazinesine giren topraklar olup, mukataa ve iltizam yoluyla yönetilirdi.
b) Paşmaklık toprakları: Gelirleri padişah kızlarına ve ailelerin bırakılan topraklardı.
c) Malikâne toprakları: Devlet adamlarına hizmetleri karşılığı mülk olarak verilen topraklardı.
d) Yurtluk ve Ocaklık Toprakları: Fetih sırasında bazı kumandanlara, hizmetlerine karşılık olmak üzere verilen topraklardır.
e) Dirlik (Tımar)Toprakları: Vergi geliri, devlet adamlarına ve askerlere hizmet veya maaş karşılığı verilen topraklardır. Dirlik sahibi, toplanan verginin maaş olarak ayrılan (Kılıç hakkı) bölümünden geriye kalanla CEBELÜ denilen tam teçhizatlı asker yetiştirirdi.

2. MÜLK ARAZİ
- Mülkiyeti kişilere ait topraklardır. İki bölümde incelenebilir:

a) Öşriyye ( öşür) Topraklar: Bu topraklar, fethedildiği zaman Müslümanlara verilmiş veya fethedildiğinde Müslümanlara ait olan topraklardır. Bu gibi topraklar sahiplerinin malı olup, dilediği gibi kullanırlar, satabilirler, vakfedebilirler yada çocuklarına miras olarak bırakabilirlerdi. Bu toprakların sahipleri arazi vergisi olarak ÇİFT RESMİ, ürün vergisi olarak da "ÖŞÜR" vergisini verirlerdi.
b) Haraciye (Haracî topraklar): Bu topraklar bir yerin fethinden sonra GAYRÎ MÜSLİM halkın elinde bırakılan,onlara mülk olarak verilen topraklardır. Sahipleri, dilediği gibi kullanırlar,satabilirler, vakfedebilirler yada çocuklarına miras olarak bırakabilirlerdi. Bu toprakların sahipleri arazi vergisi olarak HARAC-I MUVAZZAF ürün vergisi olarak da HARAC-I MUKASSEM vergisini verirlerdi.

3. VAKIF ARAZİSİ

- Gelirleri kişiler ya da devlet tarafından hayır kurumlarına bırakılan topraklardı.

**NOT: Tımar sisteminin bozulmasıyla, "Dirlik topraklar" MİRÎ MUKATAA'ya çevrilerek, yani gelirleri hazineye devredilerek, peşin alınan bir bedel karşılığı üç yıllığına "İltizam"a verilmeye başlandı.
Mültezîm denen iltizam sahipleri daha fazla vergi toplamak için halka baskı yapmışlardır. Bu durum "Celali isyanlarına" veya vergisini ödeyemeyen köylünün toprağını terk ederek büyük şehirlere göç etmesine neden olmuştur.

 
Bugün180
Dün5480
Bu Ay141363
Toplam5125484
Şu anda 12 konuk çevrimiçi