Osmanlı’da Bilim Sanat Edebiyat

28846mr

Bilim ve Kültür
• Fatih döneminde ünlü matematik ve astronomi bilgini Ali Kuşçu İstanbul’ a getirilmiştir.
• Kanuni Döneminde Piri Reis Kitab-ı Bahriye ile Coğrafya kitabı yazmış ve dünya haritasını çizmiştir. Aynı dönemde Seydi Ali Reis, Mirat-ül Memalik adlı bir eser yazmıştır.
• III. Murat Döneminde Takiyüddin Mehmet, İstanbul’da büyük bir rasathane yapmıştır.
• Duraklama döneminde Kâtip Çelebi, (1609– 1657) Osmanlılarda Cihannüma adında coğrafya kitabını yazmıştır.
• İsmail Gelenbevi 18. yüzyılda (1730–1791) Osmanlıların en güçlü matematikçilerindendir.
• Mimar Sinan, ( 1489–1588 ) Seviyesine bugün dahi ulaşılamayan önemli bir mimardır.
• İbn-i Macit (15 yy.) Ünlü bir denizci ve coğrafyacıdır. Vasco dö Gama onun bilgilerinden ve rehberliğinden istifade ederek Hindistan’a ulaştı.
• 17. yüzyıldan itibaren Osmanlı bilim alanında Avrupa’nın gerisinde kalmıştır.
• Osmanlı Yükselme Döneminde Arapça ve Farsçanın etkisi arttı. Arapça, Farsça ve Türkçenin karışımıyla Osmanlıca denilen bir dil ortaya çıkmıştır.
• 1727 ilk matbaa İbrahim Müteferrika tarafından Lale Devrinde getirildi.
• 18. yüzyıl yani gerileme döneminde batılılaşma başladı. İlk batılılaşma hareketleri Lale Devrinde başladı.
• 1821’de Tercüme odası adı ile ilk yabancı dil okulu açıldı.
• İlk gazete II. Mahmut Döneminde basılan Takvim-i Vakayi’dir.
• II. Mahmut ülkeyi tanımak amacıyla yurt gezisine çıkan ilk padişahtır.
• 1868’de Fransa örnek alınarak Rasathane-i Amire açıldı.
• Avrupa’ya gezi amaçlı giden ilk padişah Abdülaziz’dir. (Fransa)

Sanat
• Osmanlı Devletinde güzel sanatlar mimari alanda kendini göstermiştir.
• Mimar Sinan’ın en önemli eserleri, Şehzade (Çıraklık), Süleymaniye (Kalfalık), Selimiye (Ustalık) camiidir.
• Resim ve heykel sanatında gelişme olmazken, perspektifi olmayan resim olan minyatür, hat, tezhip (Altınlamak anlamı taşır), çinicilik, oymacılık ve kakmacılık sanatında gelişme olmuştur.
• Minyatür alanında Matrakçı Nasuh ve 17. yüzyılda Levni en önemli sanatçılardır. Hat sanatında Şeyh Hamidullah, Ahmet Karahisari ve Nakkaş Osman ün yapmıştır.
• Fuzuli 16. yüzyılın en önemli divan edebiyatçısıdır.
• 17. yüzyılın en önemli musiki ustası Itri’dir. (Buhurizade Mustafa Efendi)
• 17. yüzyılın en önemli camisi Sedefkâr Mehmet Ağa’nın yaptığı I. Ahmet Dönemindeki Sultan Ahmet Camiidir.
• I.Mahmut-III. Osman döneminde Nuruosmani-ye camii inşa edildi. (18. yy. Barok Tarzı)
• Cami yapımında ilk dönemde Bursa üslubu kullanılırken yükselme döneminde özgün bir mimari ortaya çıkmıştır. Gerileme Döneminde Avrupa üslubu etkinliğini artırdı.
• Barok tarzının en belirgin örneklerinden Laleli ve Nuruosmaniye Camii çok önemlidir.
• I.Abdülmecit Dolmabahçe Sarayını inşa ettirdi.
• I. Abdülmecit, Dolmabahçe sarayı (1853), Beykoz Kasrı, Küçüksu Kasrı (1855), Mecidiye Camii (1849), Teşvikiye Camiini (1854) yaptırdı.
• Bezmialem valide Sultan Gureba hastanesini yaptırdı. (1845-46) 1846’da Yeni Galata Köprüsü inşa edildi.
• Abdülaziz döneminde 1871 Çırağan ve Beylerbeyi sarayının inşası yapıldı.
• 1877’de II. Abdülhamit Yıldız sarayını inşa ettirdi.
• Rumeli Hisarı, Anadolu Hisarı, Mostar Köprüsü, Kilitbahir Kalesi Osmanlı Devletine aittir.
• İlk resim sergisi Şeker Ahmet Paşa tarafından 19. yüzyılda açılmıştır.
• Birçok sanatçıyı yetiştiren Sanayi-i Nefise Okulu Osman Hamdi Bey tarafından kurulmuştur. Osman Hamdi Bey’in Kaplumbağa Terbiyecisi, Profil Kız portresi, Mimozalı Kadın adlı tabloları çok ünlüdür.
• Tanburi Aleksan Efendi, Osmanlı Devletinde ilk halk konseri veren sanatçıdır. (1835–1845)

Osmanlı Devletinde Tarihçiler
• Enveri Düsturname
• Aşıkpaşaoğlu Tevarih-i Ali Osman
• Şükrullah Behçet-ül Tevarih
• Tursun Bey Tarih-ül Ebul Feth
• Neşri Cihannüma
• İdrisi Bitlisi Heşt Behişt
• Hoca Saadettin Tac-üt Tevarih
• Matrakçı Nasuh Süleymanname
• Gelibolulu Mustafa Ali Künhür Ahbar

Osmanlı Devletinde Coğrafyacılar
• Ahmet Bican Acayib-ül Mahlûkat
• Kemal Reis Tuhfetül Selâtin
• Piri Reis Kitab-ı Bahriye
• Seydi Ali Reis Mirat-ül Memalik
• Seydi Ali Reis Muhit
• Ali Macar Reis 7 harita Koleksiyonu

Osmanlı Devletinde Astronomi
• Ali Kuşçu Hallu Eskalil Kamer
• Ali Kuşçu Meserretül Kulub
• Ali Kuşçu Risaletün Fethiyye
• Sinan Paşa Fethul Fethiyye
• Takiyüddin Mehmet Behçetül Fikr fi Haletis
Şems vel Kamer

Osmanlı Devletinde Tıp Bilimi
• Ahmedi Tervihul Ervah
• Ahmedi Müntehab-ı Şifa
• Akşemseddin Kitab-ı Tıb
• Akşemseddin Maddet-ül Hayat
• Mehmet Efendi Menba-ul Hayat

Osmanlı Devletinde Şifahaneler
• Yıldırım darüşşifası Bursa (1400)
• Fatih Darüşşifası İstanbul (1470)
• II. Beyazıt Darüşşifası Edirne (1488)
• Hafsa Sultan Darüşşifası Manisa (1539)
• Haseki Sultan Darüşşifası İstanbul (1550)
• Süleymaniye Darüşşifası İstanbul (1559)
• Atik valide Darüşşifası İstanbul (1582)
• Sultan Ahmet Darüşşifası İstanbul (1617)

Osmanlı Devletinde Riyaziye (Matematik-Geometri)
• Kadızade Rumi Muhtasar fil Hisab
• Matrakçı Nasuh Tezkire (Geometri)
• Matrakçı Nasuh Kemalul Hisab
• Molla Lütfi Teziful Mezbah
• Müslihiddin Sinan Risale-i Eflatuniye