Musul Sorunu 1924-1926

y0al2

• Türkiye Lozan Antlaşmasında Musul sorununun Türk İngiliz ilişkilerine bırakılmasını, sorunun 9 ay içinde çözülememesi durumunda konunun Milletler Cemiyetine havale edilmesini kabul etti.
• İngiltere’yle Musul meselesi Haliç Konferan-sında görüşülmüştür.
• İngiltere Türkiye’yi 9 ay boyunca oyaladı. Milletler Cemiyeti Türkiye’nin aleyhine karar verdi.
• Görüşmeler sürerken, İngiltere doğu’da halkı, din elden gidiyor diye kışkırtıp Şeyh Sait Ayaklanması’nı çıkardılar. Musul yüzünden çıkabilecek bir savaşta Türkiye’yi güçsüz bırakmayı amaçladılar. Türkiye’de hükümete İsmet paşa getirildi. Takrir-i Sükûn kanunu çıkarıldı. İstiklal Mahkemeleri kuruldu.

• Ancak Türkiye dış politikada pasif bir siyaset izledi. Sonuçta Türkiye ile İngiltere arasında 5 Haziran 1926’da Ankara Antlaşması imzalanarak Türkiye-Irak sınırı çizildi.
• Musul, Irak’a kalacak fakat Musul petrol gelirlerinin %10’nu 25 yıllık bir süre Türkiye’ye verecek.
• Misak-ı Milli’den taviz verilmiştir. Ayaklanmanın çıkmasında etkili olduğu gerekçesiyle Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kapatıldı.
(3 Haziran 1925)