Osmanlı Devletinde Tımar ve İltizam Sistemi

2upxpif

Osmanlı Devleti önceki İslam devletlerinde değişik isim ve şekillerde görülen bu sistemi Selçuklulardan alarak geliştirmiş ve ”tımar sistemi ” adıyla uygulamıştır.I.Murat zamanında gerçek anlamı ile uygulanan tımar sistemi devletin sınırlarının genişlemesiyle orantılı olarak yaygınlaşmış ve gelişmiştir.Osmanlı Devleti tımar sistemi ile bazı topraklarının gelirlerini hizmet karşılığı olarak askerlerine memurlarına vermiştir.Devlet tarafından gelir miktarlarına göre ayrılmış hizmet karşılığı devlet görevlilerine verilen topraklara dirlik denilirdi.Dirlik devlete ait miri arazinin en büyük bölümüydü.Bu bölüm belli bir toprağı ve işleyiş tarzını ifade ederdi.Bu toprakları ekip biçenler aynı zamanda tımarlı sipahi adındaki askerlerden yetiştirmek zorundaydı.Bu toprakların en büyük 2 iyi yanı hem üretimde devamlılık sağlanırdı hem de ordunun hazır askeri bulunurdu.

Has: Padişaha hanedan üyelerine sadrazama beylerbeyine sancak beyleri ve üst düzey görevlilere verilen topraklardır….  Yüz bin akçeden fazla geliri olan bu topraklar emrine verilen görevli görevinden ayrılana kadar aynı kişi de kalırdı.

Zeamet: Eyalet merkezlerinde oturan üst düzey yöneticilere verilirdi.Gelirleri yirmi bin ile yüz bin akçe arasında olan topraklardır.Zeamet sahipleri görevde kaldıkları sürede zematlerini kullanırlardı.

Tımar: Senelik gelirleri yirmi bin akçeye kadar olan dirlik topraklarına tımar adı verilirdi.Osmanlı Devleti ne hizmeti olan bir kısım asker ve memurlara verilirdi.Tımar sahibi bu kişiler tımarın gelirlerine göre üç bin akçe ”kılç hakkı” alırlardı.Kalan her 3bin akçe için bir cebelu beslerlerdi.Aynı işi yapacağı koşuluyla bu topraklar miras olarak bırakılabilirdi

İltizam: Fatih döneminde tımar sistemi dışında kalan toprakların vergilerini toplamak için getirilen bir düzenlemedir.Bu uygulama 17.yy da tamamen yaygınlaşmıştır.İltizamların açık artırma yolu ile verildiği kişilere mültezim denir.Mültemzimler aynı zamanda iltizamlarının üzerinde insanları ve bölgeyi yönetirlerdi.Osmanlı otoritesi sarsılınca mültezimler vergiyi artırdılar ve derebey gibi olmaya başladılar.