I. DÜNYA SAVAŞI – 1914/1918

280se83

I. DÜNYA SAVAŞI – 1914/1918
Sebepleri
• Fransız İhtilalinin yaydığı milliyetçilik akımı
• Rusların izlediği Panslavizm politikası
• Sömürgecilik yarışı
• Ekonomik rekabetin devletlerarası rekabete dönüşmesi
• Silahlanma yarışı
• Alman-İngiliz rekabeti
• Balkanlarda Panslavizm ve pangermenizm politikalarının çatışması
• Sırplı öğrencinin Bosna’da Avusturya Arşidükünü öldürmesi
• Almanya’nın Fransa’dan Sedan Savaşı ile Alsas-Loren’i alması

Avrupalı Devletlerin Politikaları
• İngiltere, Almanya’nın sömürgecilik politikasına karşı korunmaya çalışıyordu. Bu yüzden Fransa ve Rusya ile üçlü itilaf birliğini kurdu.
• Almanya ve İtalya sömürge elde etmek istiyordu. Almanya, İtalya ve Avusturya Macaristan devletleri ile üçlü itilaf birliğini kurdu. İtalya savaş başladığında daha fazla toprak veren üçlü itilaf safına geçti.
• Osmanlı Devleti muhtemel bir savaşta yalnız kalmamak için Almanya ile ittifak kurdu.
• Bulgaristan, Büyük Bulgar Krallığını arzuluyordu. Çanakkale Savaşından sonra Almanya yanında savaşa girdi.
• Yunanistan Megalo İdea (Büyük Yunanistan) ile Ege Adaları, Trakya, Batı Anadolu’yu ele geçirmek istiyordu.
• Rusya, Boğazları ele geçirmek sıcak denizlere inmek istiyordu.
• Avusturya-Macaristan Rusya’nın Panslavizm politikasından çekindiği için Almanya yanında yer aldı.
• ABD önce Monreo Doktrini gereği Avrupa’nın içişlerine karışmıyordu. Ama ABD başkanı Wilson bu politikayı terk etti. Ortadoğu politikasının çıkarlarına uygun olduğunu düşünüyordu.

I. Dünya Savaşının Başlaması
• Avrupa’da bu gerginliği savaşa dönüştürecek bir kıvılcım beklenmektedir. Avusturya-Macaristan veliahdının Saraybosna’yı ziyareti sırasında bir Sırplı tarafından öldürülmesi ile beklenen bu kıvılcım çıkmıştır.
• I. Dünya Savaşı Avusturya-Macaristan ile Sırbistan arasında başlamıştır. Rusya’nın Sırbistan’ı yalnız bırakmamak amacıyla savaşa katılması, Almanya’nın da Avusturya-Macaristan’ın yanında savaşa girmesini kaçınılmaz kılmıştır.
• Bütün bu gelişmeler yaşanırken, Almanya’nın Avrupa’da savaşması, Uzakdoğu da yayılmacı bir politika izleyen Japonya’nın işine yaramıştır. Almanya’ya 23 Ağustos 1914’de savaş ilan eden Japonya, Almanya’nın Uzakdoğu’daki sömürgelerini ele geçirmiş ve Kasım 1914’de savaşı kendi açısından sonuçlandırmıştır.
• Almanya, Avusturya ordusunu Rusya’yı oyalamak için kullanacak ve Fransa’yı kısa sürede yenecekti. Ama plan tutmadı.

Not: İsviçre, İsveç, Norveç, Danimarka ve İspanya I. Dünya Savaşında tarafsız kalmışlardır.

Osmanlı Devletinin Savaşa Girmesi
• I. Dünya Savaşı başlayınca Osmanlı Devleti tarafsızlığını ilan etti.
• İngiltere, Fransa ve Rusya ile ittifak kurmak istedi ise de bu istek kabul görmedi.
• 2 Ağustos 1914 gecesi İstanbul’da üst düzey İttihat ve Terakki yöneticileriyle gizli bir ittifak görüşmesi yapmış ve bu görüşme sonunda Osmanlı Devleti ile Almanya arasında gizli bir ittifak anlaşması yapılmıştır.
• Osmanlı Devleti kapitülasyonları tek taraflı kaldırdığını ilan etti.
• İngiltere ve Fransa Osmanlı Devletinin tarafsız kalmasını istiyordu. Osmanlı Devletinin savaşa girmesi demek savaşın geniş alanlara yayılması anlamına geliyordu.
• Osmanlı Devleti Ege’deki güç dengesini sağlamak için İngiltere’ye parasını peşin verip yaptırdığı Sultan Osman ve Reşadiye gemilerini Osmanlı Devletine teslim etmemiştir.
• Akdeniz’de İngiliz donanmasından kaçan iki Alman gemisi Goben ve Breslav (Yavuz ve Midilli) Osmanlı’ya sığındı. Bu iki gemi Rusların Sivastopol limanını bombalayınca Osmanlı resmen savaşa dâhil oldu.
• İngiltere 1878’de geçici olarak elinde bulundurduğu Kıbrıs’ı resmen işgal ettiğini açıkladı.