XIX. YY’DA OSMANLI DEVLETİ ( DAĞILMA DEVRİ )

j6u7w5

– Osmanlı Devleti’nin 19. yy için “ Dağılma Devri” denir. Bu dönemde Osmanlıyı zor durumda bırakan önemli olaylar :
1. Milliyetçilik akımının özellikle Balkan topraklarında etkili olması.
2. Sanayi inkılabı sonrası, Osmanlı coğrafyası üzerindeki çıkar çatışmaları.
3. Gelişmelerden uzak kalan Osmanlının siyasî ve askeri gücünün zayıflaması.

– Bu dönemde uygulanan devlet politikası ise:

1. Devleti kurtarmak amacıyla, askeri, hukuki, siyasî ve asker alanlarda hatta eğitim, kılık- kıyafet alanlarında bile batı tarzı ıslahatlar yapmak.
2. Devletler arası ilişkilerde “ denge politikası” izlemek.

1806-1812 OSMANLI- RUSYA SAVAŞI VE BÜKREŞ ANTLAŞMASI
– Rusya’nın 1806’da Eflak ve Boğdan’a girmesiyle bu savaş başladı. Bu sırada İngiltere’de İstanbul’a gönderdiği bir donanmayla Osmanlıya baskıya başladı. Ancak geri çekildiler.
– Fransa’da Rusya ile anlaşarak Eflak ve Boğdan’ın Rusya’ya ait olduğunu savunmaya başladı.
– Osmanlı Devleti İngiltere ile ittifak kurduysa da bu sırada çıkan Kabakçı Mustafa İsyanı, III. Selim’in tattan indirilerek öldürülmesi vs. gelişmeler Osmanlıyı barışa zorladı. Sonuçta yenilgi kabul edilerek 1812 Bükreş Antlaşması imzalandı. Buna göre:
• Eflak ve Boğdan Osmanlıya verilecek.
• Sırplara iç işlerine bazı imtiyazlar tanınacak.

***ÖNEMİ : Osmanlı Devleti ilk defa kendi içinde bir azınlığa ayrıcalık vermiştir. Bu durum başta Rumlar olmak üzere diğer azınlıkları da cesaretlendirmiştir.

OSMANLI DEVLETİ’NDE MİLLİYATÇİLK HAREKETLERİ
Nedenleri :
1. Fransız İhtilali sonrası yaygınlaşan milliyetçilik düşüncesi
2. Rusya’nın panslavist politikaları.
3. Osmanlı merkez otoritesine duyulan güvenin azalması.
4. Balkanlardaki istikrarsızlık.
5. yerel yöneticilerin halka baskı yapmaları.

Sırp İsyanı
– Osmanlı Devleti’nde milliyetçilik düşüncesiyle ilk isyan eden toplum Sırplardır.
– 1804’de başlayan Sırp isyanı 1812’de Bükreş Ant. ile onlara ayrıcalık verilerek bastırıldı.
– Daha sonra tekrar ayaklanan Sırpları bastırmak için Osmanlı Devleti Miloş Obronoviç’i prens olaraqk atadı.
– Sürekli artan isyanlar sonunda 1829 Edirne Antlaşması ile Sırplara özerklik verildi. 1878 Berlin Antlaşması ile de bağımsızlık verildi.

Yunan İsyanı
– Rumların ilk isyanı 1820’de Eflak’ta çıktı. Ancak başarılı olamadı.
– 1821’de Mora’da bir isyan daha çıktı. II. Mahmut bu isyanı bastırmak için Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa’dan yardım istedi. Rumlar zor durumda kalınca Rusya, Fransa ve İngiltere Osmanlıya baskıya başladılar. Osmanlı Devleti Mora’dan çekilmeyince birleşerek 1827’de Navarin Limanı’nda bulunan Osmanlı ve Mısır donanmasını yaktılar.

1828-1829 Osmanlı- Rus Savaşı ve Edirne Antlaşması

– 1828-1829 Osmanlı – Rus Savaşı’nda Osmanlı ordusu ağır bir yenilgiye uğradı.
– Rus Ordusu doğuda Erzurum, batıda Edirne’ye kadar ilerleyince Osmanlı ile Rusya arasında 1829 Edirne Ant. imzalandı. Buna göre:
• Yunanistan bağımsız oldu.
• Sırbistan, Eflak ve Boğdan’a imtiyazlar verildi.
• Rus ticaret gemilerinin boğazlardan geçişine izin verildi.

***NOT : Yunanistan milliyetçilik isyanları sonunda bağımsız olan ilk devlet oldu. Ayrıca Mora isyanı Mısır Sorununun da doğmasına neden oldu.

Cezayir’in Fransa Tarafından İşgal Edilmesi

– Mora İsyanında Osmanlı donanmasının yetersizliğini gören Fransızlar 1830’da Cezayir’i işgal etmeye başladılar. Bu işgal 1847’de tamamlandı.
• Osmanlı Devleti’nin Kuzey Afrika’da kaybettiği ilk toprak parçası Cezayir olmuştur.